Dziś chciałbym poświęcić czas i miejsce na aż trzy zagadnienia; chciałbym przedstawić Wam przykłady:
- okropnych wątpliwości, jakie nachodzą Włocha, gdy pisze jakiś tekst. Chodzi tu o wyrazy, które rodzą pytanie co do pisowni, a także właściwego znaczenia;
- wyrażeń idiomatycznych z użyciem nazw kolorów;
- wyrażeń idiomatycznych oraz powiedzeń wykorzystujących nazwy zwierząt.
Zacznijmy jednak od początku (punkt 1):
Jak powinno się pisać: familiare czy famigliare? W rzeczywistości oba wyrazy istnieją i są poprawne, ale różnią się między sobą znaczeniem. Pierwsze słowo (familiare) oznacza coś lub kogoś, kto wydaje się nam znajomy. Quel ragazzo, mi sembra di conoscerlo e di averlo già visto. Ha un viso familiare. [Wydaje mi się, że znam tego chłopca, już go gdzieś widziałem. Ma taką znajomą twarz.] Drugiego słowa (famigliare) natomiast używa się w kontekście odnoszącym się do rodziny: Oggi non posso proprio venire. Ho un problema famigliare. [Dziś nie mogę przyjść. Mam problem rodzinny (w rodzinie).]
Jak się pisze poprawnie d’avanti czy davanti? Ta wątpliwość pojawia się bardzo często podczas pisania i wynika stąd, że sam w sobie wyraz avanti istnieje i ma własne znaczenie: Andiamo avanti. [Idźmy dalej/naprzód.]
Wątpliwości nie ma, kiedy używamy tego wyrażenia jako przysłówka miejsca, przyimka (po którym zawsze następuje kolejny przyimek a) lub przymiotnika. W tych przypadkach jedynym poprawnym zapisem jest pisownia łączna: Guarda davanti, per favore. [Patrz proszę przed siebie] La banca è davanti al palazzo di colore verde.[Bank znajduje się naprzeciw zielonego budynku.] La cerniera davanti della camicia. [Zamek z przodu koszuli.]
Przejdźmy teraz do kolejnego zagadnienia i skupmy się na kilku przykładach z użyciem koloru “zielonego”.
Włoskie wyrażenie idiomatyczne Sono al verde oznacza „Jestem spłukany”. Z kolei Il ragazzo si deve fare, è ancora verde [czyli: Chłopak się musi wyrobić, jest jeszcze zielony.] znaczy, że ktoś jest jeszcze niedojrzały czy niedoświadczony. Innym przykładem niech będzie essere nel verde dell’età, degli anni [być w kwiecie wieku], co tłumaczymy jako być w pełni sił, w najlepszym okresie życia.
Jako przykład powiedzenia weźmy L’erba del vicino è sempre più verde [Trawa sąsiada jest zawsze bardziej zielona.]. Naturalnie chodzi tu o to, że rzeczy, które mają inni, wydają się często lepsze od naszych.
Na zakończenie skupmy się na trzecim zagadnieniu, jakim są wyrażenia z użyciem nazw zwierząt. Przyjrzyjmy się kilku ze słowem cane [„pies”]:
- Alla festa non c’era un cane. – Na przyjęciu było niewiele osób.
- Essere solo come un cane. – Być samemu jak pies [porzuconym przez wszystkich].
- Trattare qualcuno da cane. – Traktować kogoś jak psa [źle].
- Fare qualcosa da cani, per esempio guidare da cani. – Robić coś bardzo źle, na przykład beznadziejnie prowadzić auto.
- Stare da cani. – Mieć się źle.
- Avere una vita da cani. – Wieść pieskie życie [nędzne, pełne trudności].
- Essere fedele come un cane, w końcu jakieś wyrażenie o pozytywnym znaczeniu – Być wiernym jak pies.
Zakończmy ciekawostką. Z całą pewnością znacie wszyscy wyrażenie in bocca al lupo [powodzenia, dosł. „w paszczę wilka”]. Używamy go, gdy chcemy komuś życzyć powodzenia i szczęścia przed jakąś trudną próbą, np. przed egzaminem. Na pewno wiecie również, że na takie życzenie odpowiadamy po włosku crepi (il lupo) [My mówimy „Nie dziękuję”, po włosku crepi znaczy dosłownie „niech umrze/zdycha(wilk)”.] Skąd w ogóle wzięło się takie powiedzenie? Otóż w tradycji ludowej wilk był zawsze postrzegany jako symbol zła, utożsamiano go z niebezpieczeństwem w najczystszej postaci. „Pójście w paszczę wilka” oznaczało bohaterskie stawienie czoła sytuacji. A zatem początkowo wyrażenie to używane było jako życzenie powodzenia kierowane do tego, który musiał sprostać wyjątkowo trudnej sytuacji.
